پرداخت مالیات سهام متوفی

پرداخت مالیات سهام متوفی یکی از دغدغه های اصلی وراث است که با پیچیدگی های قانونی و اداری خاص خود همراه است. برای انتقال سهام متوفی، اعم از سهام بورسی، غیربورسی یا سهام عدالت، وراث موظفند ابتدا مالیات بر ارث مربوط به این دارایی ها را پرداخت کنند. این فرآیند شامل مراحل مختلفی از جمله دریافت گواهی فوت، گواهی حصر وراثت، استعلام دارایی ها، تشکیل پرونده مالیاتی و نهایتاً پرداخت مالیات و انتقال سهام است که شناخت دقیق آن ها برای وراث ضروری است.

فوت هر فرد، علاوه بر بار عاطفی سنگین، مسائل حقوقی و مالی متعددی را برای بازماندگان او به همراه دارد. یکی از این مسائل مهم، تعیین تکلیف دارایی های متوفی و انتقال قانونی آن ها به وراث است. در این میان، سهام (اعم از سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس، سهام شرکت های سهامی خاص و سایر شرکت های غیربورسی، و همچنین سهام عدالت) بخش قابل توجهی از دارایی های بسیاری از افراد را تشکیل می دهد. انتقال این سهام به نام وراث، منوط به پرداخت مالیات بر ارث است که خود دارای قوانین، نرخ ها و فرآیندهای متفاوتی بر اساس سال فوت متوفی و نوع سهام می باشد.

آگاهی از جزئیات این فرآیند، نحوه محاسبه مالیات بر ارث سهام، مدارک لازم، روش های پرداخت و معافیت های احتمالی، می تواند به وراث کمک کند تا این مسیر را با کمترین چالش و اتلاف وقت طی کنند. این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع و دقیق برای وراث تنظیم شده است تا اطلاعات لازم برای پرداخت مالیات سهام متوفی و انتقال آن به نام خود را کسب کنند و بتوانند با اطمینان خاطر بیشتری در این خصوص اقدام نمایند. با مطالعه دقیق این راهنما، وراث می توانند گام های عملی و قانونی مورد نیاز را به درستی برداشته و از سردرگمی های احتمالی جلوگیری کنند.

فرآیند کلی انتقال سهام متوفی و جایگاه مالیات بر ارث در آن

انتقال سهام متوفی به وراث، یک فرآیند چند مرحله ای است که هر مرحله آن نیازمند دقت و ارائه مدارک مشخصی است. پرداخت مالیات سهام متوفی، بخش جدایی ناپذیری از این فرآیند است که بدون انجام آن، امکان انتقال قانونی سهام به وراث وجود ندارد. درک این مراحل به وراث کمک می کند تا دید جامعی نسبت به کل فرآیند پیدا کرده و برای هر گام آمادگی لازم را داشته باشند.

گام های اساسی انتقال سهام

1. اخذ گواهی فوت: اولین گام پس از فوت شخص، دریافت گواهی فوت از سازمان ثبت احوال است. این مدرک مبنای تمامی اقدامات بعدی خواهد بود.
2. دریافت گواهی حصر وراثت: وراث باید با مراجعه به شورای حل اختلاف یا دادگاه صالح (بسته به ارزش ماترک)، درخواست صدور گواهی حصر وراثت را ثبت کنند. این گواهی، تعداد وراث قانونی و سهم الارث هر یک را مشخص می کند. این گواهی معمولاً پس از طی مراحل قانونی و انتشار آگهی در روزنامه (در صورت نیاز) صادر می شود.
3. دریافت گزارش وضعیت دارایی (پرتفوی) متوفی: برای اطلاع از سهام و اوراق بهادار متوفی، احدی از وراث که در سامانه سجام ثبت نام کرده باشد، می تواند به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (dara.csdiran.ir) مراجعه و گزارش وضعیت دارایی متوفی را به صورت الکترونیکی دریافت کند. این گزارش برای ارائه به اداره امور مالیاتی ضروری است.
4. تشکیل پرونده مالیات بر ارث و پرداخت مالیات: پس از مشخص شدن دارایی ها، وراث باید در اداره امور مالیاتی محل آخرین اقامت متوفی، پرونده مالیات بر ارث تشکیل دهند و پس از محاسبه و تعیین مبلغ، نسبت به پرداخت مالیات سهام متوفی اقدام کنند. این مرحله، که نقطه تمرکز اصلی مقاله ماست، بسیار حیاتی است.
5. انتقال سهام به نام وراث: پس از پرداخت مالیات بر ارث و دریافت مفاصاحساب مالیاتی، وراث می توانند با ارائه مدارک لازم (از جمله گواهی فوت، حصر وراثت، مفاصاحساب مالیاتی و مدارک هویتی) برای انتقال سهام به نام خود اقدام کنند. این فرآیند بسته به نوع سهام (بورسی یا سهام عدالت) می تواند به صورت الکترونیکی از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان یا با مراجعه به کارگزاری ها و بانک ها انجام شود.

هر یک از این مراحل، نیازمند دقت و آگاهی از جزئیات قانونی است. تأخیر در هر مرحله می تواند به طولانی شدن فرآیند و حتی تحمیل جریمه های مالیاتی منجر شود. بنابراین، توصیه می شود وراث با برنامه ریزی و دریافت مشاوره از متخصصین، این مسیر را طی کنند.

مبانی و فاکتورهای کلیدی در محاسبه مالیات بر ارث سهام

محاسبه مالیات بر ارث سهام یک فرآیند پیچیده است که به عوامل متعددی بستگی دارد. این فاکتورها شامل تاریخ فوت متوفی، طبقه وراث و نوع سهام می شوند. درک دقیق این مبانی برای پرداخت مالیات سهام متوفی به نحو صحیح، از اهمیت بالایی برخوردار است.

تغییر قوانین مالیات بر ارث: قبل و بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵

یکی از مهم ترین عواملی که بر محاسبه مالیات بر ارث سهام تأثیر می گذارد، تاریخ فوت متوفی است. قوانین مالیات بر ارث در تاریخ ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ دستخوش تغییرات اساسی شد. بنابراین، متوفیانی که قبل از این تاریخ فوت کرده اند، مشمول قوانین قدیم و متوفیانی که پس از این تاریخ فوت کرده اند، مشمول قوانین جدید مالیاتی هستند. این تفاوت در قوانین، نرخ ها، معافیت ها و نحوه ارزش گذاری دارایی ها را به کلی تغییر داده است.

طبقات وراث و تاثیر آن بر نرخ مالیات

قانون مالیات های مستقیم، وراث را به سه طبقه تقسیم می کند که هر طبقه نرخ مالیاتی متفاوتی دارد. هرچه طبقه وراث به متوفی نزدیک تر باشد، نرخ مالیات بر ارث سهام کمتری برای او اعمال می شود. این طبقات عبارتند از:

1. طبقه اول: شامل پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد (نوادگان).
2. طبقه دوم: شامل اجداد، برادر، خواهر و اولاد آن ها (فرزندان برادر و خواهر).
3. طبقه سوم: شامل عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آن ها (فرزندان عمو، عمه، دایی، خاله).

ورثه طبقه اول کمترین میزان مالیات و ورثه طبقه سوم بیشترین میزان مالیات را پرداخت می کنند.

انواع سهام مشمول مالیات بر ارث

سهام متوفی می تواند انواع مختلفی داشته باشد که هر کدام روش ارزش گذاری و نرخ مالیاتی خاص خود را دارند:

• سهام بورسی: سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و فرابورس ایران. این سهام معمولاً ارزش گذاری مشخصی دارند.
• سهام غیربورسی: سهام شرکت های سهامی خاص، با مسئولیت محدود، تعاونی و سایر شرکت هایی که در بورس پذیرفته نشده اند. مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص در این دسته قرار می گیرد.
• سهام عدالت: نوع خاصی از سهام که دولت جمهوری اسلامی ایران به منظور توزیع عادلانه ثروت به مردم واگذار کرده است. مالیات سهام عدالت متوفی نیز تابع قوانین خاص خود است.

ارزش گذاری سهام برای محاسبه مالیات

یکی از مهم ترین مراحل در محاسبه مالیات بر ارث سهام، تعیین ارزش سهام متوفی است. این ارزش گذاری پایه محاسبه مالیات خواهد بود:

• سهام بورسی: مرجع اعلام ارزش سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس و فرابورس، سازمان بورس و اوراق بهادار است. ارزش این سهام بر اساس آخرین قیمت معاملاتی آن ها در تاریخ فوت یا در تاریخ انتقال (بسته به سال فوت) تعیین می شود.
• سهام غیربورسی: ارزش سهام شرکت های غیربورسی بر اساس رسیدگی اداره امور مالیاتی صلاحیت دار و معمولاً بر مبنای ارزش اسمی سهام یا ارزش دفتری (در صورت نیاز به کارشناسی) تعیین می شود. در قوانین جدید، این ارزش بر مبنای ارزش اسمی (اسمی سهام در تاریخ فوت) محاسبه می گردد.
• تفاوت ارزش اسمی و ارزش روز سهام: ارزش گذاری سهام متوفی در بورس معمولاً بر اساس ارزش روز سهام انجام می شود، در حالی که برای سهام غیربورسی، ارزش اسمی سهام معیار قرار می گیرد. این تفاوت در نحوه ارزش گذاری، به طور مستقیم بر مبلغ مالیات تأثیر می گذارد.

آگاهی از اینکه متوفی قبل یا بعد از سال ۱۳۹۵ فوت کرده است، تعیین کننده اصلی قوانین، نرخ ها و معافیت های مالیاتی مربوط به سهام او خواهد بود. این تاریخ، نقطه عطف در فرآیند پرداخت مالیات سهام متوفی است.

محاسبه مالیات بر ارث سهام: جزئیات بر اساس سال فوت و نوع سهام

همانطور که اشاره شد، محاسبه مالیات بر ارث سهام به طور مستقیم به تاریخ فوت متوفی و نوع سهام بستگی دارد. در این بخش، جزئیات نرخ ها و معافیت ها را برای هر دو دوره قبل و بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ بررسی می کنیم تا درک روشنی از نحوه پرداخت مالیات سهام متوفی به دست آوریم.

مالیات بر ارث سهام متوفیان قبل از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵

برای متوفیانی که تاریخ فوت آن ها پیش از اول فروردین ۱۳۹۵ است، قوانین قدیمی مالیات بر ارث حاکم است. در این دوره، نرخ مالیات به طور کلی ۵ درصد از ارزش سهام در تاریخ فوت متوفی بود. با این حال، نحوه اعمال این نرخ و معافیت ها، متفاوت از قوانین جدید است:

• نرخ مالیات: ۵ درصد از ارزش سهام در تاریخ فوت. ارزش سهام بورسی بر اساس آخرین قیمت معاملاتی سهم در بازار بورس در تاریخ فوت و ارزش سهام غیربورسی بر اساس آخرین ارزش تمام شده سهم تعیین می شد.
• اعمال نرخ بر اساس ارزش کل ماترک و طبقه وراث: در این قانون، نرخ مالیات بر ارث نه تنها به نوع دارایی، بلکه به کل ارزش ماترک و طبقه وراث نیز بستگی داشت. به عنوان مثال، برای دارایی با ارزش تا ۵ میلیون تومان، وراث طبقه اول ۵٪، طبقه دوم ۱۵٪ و طبقه سوم ۳۵٪ مالیات پرداخت می کردند. این نرخ ها با افزایش ارزش ماترک، به صورت پلکانی افزایش می یافت.
• معافیت های ویژه این دوره:
  • ۵۰٪ ارزش سهام بورسی از مالیات معاف بود.
  • ۴۰٪ ارزش سهام غیربورسی از مالیات معاف بود.

  این معافیت ها به طور قابل توجهی بار مالیاتی وراث را کاهش می داد.

مالیات بر ارث سهام متوفیان بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵

با اصلاح قانون مالیات های مستقیم در تاریخ ۰۱/۰۱/۱۳۹۵، رویکرد محاسبه مالیات بر ارث سهام کاملاً تغییر کرد. در این قانون، مالیات بر اساس نوع دارایی و طبقه وراث به صورت جداگانه و با نرخ های مقطوع محاسبه می شود و مفهوم ارزش کل ماترک در تعیین نرخ مالیات حذف شده است. همچنین، مالیات بر اساس ارزش روز دارایی در زمان انتقال (نه فوت) محاسبه می گردد.

الف) مالیات بر ارث سهام بورسی و حق تقدم آن

برای متوفیان بعد از ۱۳۹۵، نرخ مالیات سهام بورس متوفی بر اساس بند ۲ ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم و با ارجاع به مواد ۱۴۳ و ۱۴۳ مکرر این قانون تعیین می شود:

• ماده ۱۴۳ مکرر: مالیات مقطوع نیم درصد (۰.۵٪) ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز. این نرخ به عنوان پایه در نظر گرفته می شود.
• درصد نهایی برای طبقات وراث:
  • طبقه اول وراث: ۰.۷۵٪ (یک و نیم برابر ۰.۵٪) از ارزش روز سهام.
  • طبقه دوم وراث: ۱.۵٪ (دو برابر نرخ طبقه اول) از ارزش روز سهام.
  • طبقه سوم وراث: ۳٪ (چهار برابر نرخ طبقه اول) از ارزش روز سهام.

مثال عملی برای محاسبه: فرض کنید یک متوفی در سال ۱۳۹۸ فوت کرده و دارای سهام بورسی به ارزش روز ۱۰۰ میلیون تومان است. اگر وراث او فرزندانش (طبقه اول) باشند، مالیات بر ارث سهام به این صورت محاسبه می شود: ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان × ۰.۷۵٪ = ۷۵۰,۰۰۰ تومان.

ب) مالیات بر ارث سهام غیربورسی (شامل سهام شرکت های سهامی خاص)

سهام غیربورسی، شامل سهام شرکت های سهامی خاص و سایر شرکت های ثبت نشده در بورس، نرخ مالیاتی متفاوتی دارد. مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص بر اساس ارزش اسمی سهام و با نرخ های زیر محاسبه می شود:

• طبقه اول وراث: ۶٪ از ارزش اسمی سهام.
• طبقه دوم وراث: ۱۲٪ (دو برابر نرخ طبقه اول) از ارزش اسمی سهام.
• طبقه سوم وراث: ۲۴٪ (چهار برابر نرخ طبقه اول) از ارزش اسمی سهام.

چرا نرخ سهام غیربورسی بیشتر است؟ نرخ بالاتر مالیات بر ارث سهام غیربورسی نسبت به سهام بورسی، به منظور تشویق سرمایه گذاری در بازار سرمایه (بورس) و شفافیت اقتصادی بیشتر در نظر گرفته شده است.

مثال عملی برای محاسبه: اگر متوفی در سال ۱۳۹۹ فوت کرده و دارای سهام یک شرکت سهامی خاص با ارزش اسمی ۵۰ میلیون تومان باشد و وراث او پدر و مادرش (طبقه اول) باشند، مالیات بر ارث به این صورت محاسبه می شود: ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان × ۶٪ = ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان.

ج) مالیات بر ارث سهام عدالت

با وجود تفاوت در فرآیند انتقال، مالیات سهام عدالت متوفی نیز بر اساس قوانین جدید مالیات بر ارث محاسبه می شود و نرخ های آن مشابه سهام غیربورسی است. ارزش گذاری سهام عدالت نیز بر اساس ارزش اسمی آن (ارزش اولیه سهام) صورت می گیرد:

• طبقه اول وراث: ۶٪ از ارزش اسمی سهام عدالت.
• طبقه دوم وراث: ۱۲٪ از ارزش اسمی سهام عدالت.
• طبقه سوم وراث: ۲۴٪ از ارزش اسمی سهام عدالت.

تفاوت فرآیند انتقال سهام عدالت: برخلاف سایر سهام، برای انتقال سهام عدالت نیازی به مراجعه به سپرده گذاری مرکزی نیست. وراث باید از طریق سامانه میراث (سایت شرکت سپرده گذاری مرکزی) یا با مراجعه به کارگزاری های منتخب اقدام کنند.

د) معافیت ها در این دوره

در قوانین جدید مالیات بر ارث (متوفیان بعد از ۱۳۹۵)، به جز موارد خاصی مانند وراث شهدا، معافیت مالیاتی مشخصی برای سهام متوفی در نظر گرفته نشده است. این موضوع نشان دهنده رویکرد جدید قانون گذار برای شمولیت بیشتر مالیات بر دارایی های ارثی است.

نحوه پرداخت مالیات بر ارث سهام متوفی: گام های عملی

پس از درک مبانی و نحوه محاسبه مالیات بر ارث سهام، نوبت به گام های عملی برای پرداخت مالیات سهام متوفی و تشکیل پرونده می رسد. این فرآیند بسته به سال فوت و تمایل وراث می تواند به صورت حضوری یا الکترونیکی انجام شود.

مدارک لازم برای تشکیل پرونده مالیات بر ارث

برای تشکیل پرونده مالیات بر ارث سهام، جمع آوری مدارک کامل و دقیق از اهمیت بالایی برخوردار است. نقص در مدارک می تواند فرآیند را طولانی تر کند. مدارک ضروری عبارتند از:

• اصل و کپی گواهی فوت متوفی.
• اصل و کپی گواهی حصر وراثت (قطعی و رسمی).
• مدارک هویتی متوفی (شناسنامه و کارت ملی).
• مدارک هویتی تمامی وراث (شناسنامه و کارت ملی).
• گزارش وضعیت دارایی (پرتفوی) متوفی شامل سهام بورسی، غیربورسی و سهام عدالت. این گزارش از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (dara.csdiran.ir) قابل دریافت است.
• اسناد مربوط به ارزش گذاری سهام غیربورسی (در صورت لزوم).

روش های تشکیل پرونده و پرداخت مالیات

روش نحوه پرداخت مالیات بر ارث سهام، به سال فوت متوفی بستگی دارد:

الف) پرداخت حضوری (برای هر دو دوره متوفیان قبل و بعد از ۱۳۹۵)

این روش برای تمامی متوفیان قابل اجراست. وراث یا نماینده قانونی آن ها باید مراحل زیر را دنبال کنند:

1. مراجعه به اداره امور مالیاتی: وراث باید به اداره امور مالیاتی آخرین محل سکونت متوفی مراجعه کنند.
2. تکمیل فرم اظهارنامه: فرم اظهارنامه مالیات بر ارث را به دقت تکمیل کرده و کلیه دارایی های متوفی، از جمله انواع سهام، را در آن قید کنند.
3. ارائه مدارک و تشکیل پرونده: تمامی مدارک جمع آوری شده را به همراه اظهارنامه به ممیز مالیاتی تحویل داده و پرونده تشکیل دهند.
4. تعیین مبلغ مالیات: پس از بررسی مدارک و اظهارنامه، ممیز مالیاتی مبلغ مالیات بر ارث سهام و سایر دارایی ها را تعیین و برگ تشخیص مالیات را صادر می کند.
5. پرداخت مالیات: پس از دریافت برگ تشخیص، وراث می توانند مبلغ مالیات را از طریق شعب بانک، دستگاه پوز موجود در اداره مالیات یا دستگاه های خودپرداز پرداخت کنند. پس از پرداخت، مفاصاحساب مالیاتی صادر می شود که برای انتقال سهام ضروری است.

ب) پرداخت الکترونیکی (فقط برای متوفیان بعد از ۱۳۹۵)

برای متوفیانی که تاریخ فوت آن ها بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ است، امکان تشکیل پرونده و سامانه پرداخت مالیات بر ارث سهام به صورت الکترونیکی نیز فراهم شده است که فرآیند را تسهیل می کند.

1. ثبت اظهارنامه در درگاه ملی خدمات مالیات:
   • به آدرس my.tax.gov.ir مراجعه کنید.
   • با نام کاربری (کد ملی) و رمز عبور وارد سامانه شوید. اگر قبلاً ثبت نام نکرده اید، ابتدا باید فرآیند ثبت نام را انجام دهید.
   • پس از ورود، گزینه اظهارنامه مالیات بر ارث را انتخاب کنید.
   • اطلاعات متوفی، وراث و تمامی دارایی ها (شامل سهام بورسی، غیربورسی و سهام عدالت) را با دقت وارد نمایید.
   • مدارک لازم را به صورت اسکن شده در سامانه بارگذاری کنید.
2. پیگیری پرونده و مشاهده برگ تشخیص:
   • پس از ثبت اظهارنامه، پرونده شما به صورت الکترونیکی به اداره امور مالیاتی مربوطه ارجاع داده می شود.
   • می توانید وضعیت پرونده و مراحل بررسی را از طریق همان سامانه پیگیری کنید.
   • پس از تعیین مبلغ مالیات، برگ تشخیص به صورت الکترونیکی در حساب کاربری شما قرار می گیرد.
3. پرداخت آنلاین مالیات:
   • از طریق درگاه ملی خدمات مالیات (my.tax.gov.ir): پس از مشاهده برگ تشخیص، گزینه پرداخت قبض های مالیات را انتخاب کرده و مراحل پرداخت آنلاین را دنبال کنید.
   • از طریق سامانه پرداخت برخط قبوض مالیاتی (payments.tax.gov.ir): می توانید با وارد کردن شناسه قبض و شناسه پرداخت (که در برگ تشخیص موجود است)، مالیات را به صورت آنلاین از طریق درگاه های بانکی پرداخت نمایید.

روش الکترونیکی، سرعت و سهولت بیشتری در فرآیند پرداخت مالیات سهام متوفی فراهم می کند و نیاز به مراجعه حضوری را به حداقل می رساند.

نکات مهم، معافیت ها، و جریمه های مالیات بر ارث سهام

برای تکمیل اطلاعات درباره پرداخت مالیات سهام متوفی، آشنایی با نکات مهم، معافیت های خاص و جریمه های احتمالی نیز ضروری است. این موارد به وراث کمک می کند تا از حقوق و تکالیف خود به طور کامل آگاه شوند و از بروز مشکلات آتی جلوگیری کنند.

جریمه تاخیر در پرداخت مالیات بر ارث سهام

موضوع جریمه تاخیر در مالیات بر ارث سهام نیز تابع تاریخ فوت متوفی است و بین قوانین قدیم و جدید تفاوت های اساسی وجود دارد.

• برای متوفیان قبل از ۱۳۹۵:

  بر اساس قوانین سابق، وراث (یا نماینده قانونی آن ها) موظف بودند ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ فوت، اظهارنامه مالیات بر ارث را به اداره امور مالیاتی تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت کنند. در صورت عدم تسلیم اظهارنامه در این مدت، جریمه ای معادل ۱۰٪ مالیات متعلق به آن ها تعلق می گرفت.

• برای متوفیان بعد از ۱۳۹۵:

  در قانون جدید مالیات بر ارث، مهلت مشخصی برای تسلیم اظهارنامه و پرداخت مالیات بر ارث سهام تعیین نشده است. اما این به معنای عدم وجود جریمه نیست؛ بلکه رویکرد جریمه تغییر کرده است. در این قانون، مالیات بر ارث سهام بر اساس ارزش روز سهام در زمان انتقال (یعنی زمانی که وراث برای انتقال سهام اقدام می کنند) محاسبه می شود، نه تاریخ فوت. بنابراین، هرچه وراث برای انتقال سهام متوفی دیرتر اقدام کنند، با توجه به رشد احتمالی قیمت سهام، مالیات بیشتری را باید پرداخت کنند. این افزایش مالیات، عملاً نقش جایگزین جریمه تأخیر را ایفا می کند. به عنوان مثال، اگر سهامی در سال ۱۳۹۶ ارزشی معادل ۱۰۰ واحد داشته و در سال ۱۴۰۳ به ۵۰۰ واحد رسیده باشد، مالیات بر اساس ارزش ۵۰۰ واحد در سال ۱۴۰۳ محاسبه خواهد شد.

معافیت های خاص مالیات بر ارث سهام

با وجود اینکه در قانون جدید مالیات بر ارث، معافیت های عمومی برای سهام حذف شده است، اما برخی معافیت های خاص همچنان وجود دارد:

• وراث طبقه اول و دوم شهدای انقلاب اسلامی: این وراث، به طور کلی و بدون در نظر گرفتن تاریخ فوت و نوع دارایی، از پرداخت مالیات بر ارث سهام و سایر دارایی ها معاف هستند. این معافیت به منظور قدردانی از فداکاری شهدا در نظر گرفته شده است.

ارزش گذاری اوراق بهادار در محاسبه مالیات بر ارث

موضوع ارزش گذاری سهام متوفی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، چرا که مبنای محاسبه مالیات قرار می گیرد. طبق بند (ب) ماده ۲ آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۲) ماده ۲۶ قانون مالیات های مستقیم و ابلاغیه های سازمان امور مالیاتی:

• سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس: مرجع اعلام ارزش، سازمان بورس و اوراق بهادار است. این ارزش بر اساس آخرین قیمت معاملاتی سهام در زمان انتقال تعیین می شود.
• سهام و سهم الشرکه سایر اشخاص حقوقی (شرکت های غیربورسی): ارزش این دارایی ها بر اساس رسیدگی اداره امور مالیاتی صلاحیت دار و معمولاً بر مبنای ارزش اسمی آن ها تعیین خواهد شد. در برخی موارد خاص، ممکن است نیاز به کارشناسی رسمی دادگستری برای تعیین ارزش واقعی سهام باشد.

دقت در ارزش گذاری سهام متوفی، به خصوص برای سهام غیربورسی، می تواند از اختلافات آتی با اداره امور مالیاتی جلوگیری کند.

---

نوع سهام	متوفیان قبل از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵	متوفیان بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ (طبقه اول)	متوفیان بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ (طبقه دوم)	متوفیان بعد از ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ (طبقه سوم)
سهام بورسی	۵٪ از ارزش در تاریخ فوت (۵۰٪ معافیت)	۰.۷۵٪ از ارزش روز	۱.۵٪ از ارزش روز	۳٪ از ارزش روز
سهام غیربورسی	۵٪ از ارزش در تاریخ فوت (۴۰٪ معافیت)	۶٪ از ارزش اسمی	۱۲٪ از ارزش اسمی	۲۴٪ از ارزش اسمی
سهام عدالت	۵٪ از ارزش در تاریخ فوت (۴۰٪ معافیت)	۶٪ از ارزش اسمی	۱۲٪ از ارزش اسمی	۲۴٪ از ارزش اسمی

---

پیگیری و پرداخت مالیات سهام متوفی در اسرع وقت، به خصوص برای متوفیان بعد از ۱۳۹۵، می تواند از افزایش ناخواسته مبلغ مالیات به دلیل رشد ارزش سهام در طول زمان جلوگیری کند.

نتیجه گیری

پرداخت مالیات سهام متوفی و فرآیند انتقال آن به وراث، از جمله موضوعات حقوقی و مالی حساس و پیچیده ای است که نیازمند آگاهی کامل و اقدامات دقیق است. همانطور که شرح داده شد، تفاوت های اساسی در قوانین مربوط به متوفیان قبل و بعد از سال ۱۳۹۵، همچنین تفاوت در نرخ ها و نحوه ارزش گذاری برای انواع سهام (بورسی، غیربورسی و سهام عدالت)، اهمیت شناخت این جزئیات را دوچندان می کند.

آگاهی از طبقات وراث و تأثیر آن بر نرخ مالیات، مدارک لازم برای تشکیل پرونده، و روش های نحوه پرداخت مالیات بر ارث سهام (حضوری یا الکترونیکی) به وراث کمک می کند تا این مسیر را با اطمینان بیشتری طی کنند. فرآیندهای الکترونیکی جدید، به ویژه برای متوفیان بعد از سال ۱۳۹۵، تا حد زیادی به ساده سازی و تسریع امور کمک کرده است، اما همچنان پیچیدگی های قانونی و مالی پابرجا هستند.

تأکید می شود که اقدام به موقع وراث برای تشکیل پرونده و پرداخت مالیات، به خصوص در مورد متوفیان بعد از سال ۱۳۹۵، می تواند از افزایش مبلغ مالیات به دلیل رشد ارزش سهام متوفی در طول زمان جلوگیری کند. در موارد پیچیده یا ابهامات قانونی، توصیه اکید می شود که وراث از مشاوران حقوقی و مالیاتی متخصص در زمینه مالیات بر ارث سهام بهره مند شوند. این مشاوران می توانند راهنمایی های دقیق تری ارائه داده و از بروز خطاهای احتمالی جلوگیری کنند تا فرآیند انتقال سهام متوفی به وراث به درستی و با کمترین دغدغه انجام پذیرد.