یونسکو | به روزرسانی فهرست شگفت انگیزترین نقاط جهان (۲۰۲۴)

فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۴ با اضافه شدن ۲۴ مکان جدید فرهنگی، طبیعی و مختلط، غنی تر شده و گنجینه های بی نظیری از تاریخ، فرهنگ و طبیعت بشر را به دنیا معرفی می کند. این به روزرسانی شامل سایت های باستان شناسی، مجموعه های معماری، چشم اندازهای طبیعی بکر و مناطق حفاظت شده ای است که هر کدام ارزش جهانی برجسته ای دارند و گواه تمدن ها، اکوسیستم ها و دستاوردهای انسانی در سراسر سیاره زمین هستند.

این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع، به معرفی دقیق این گنجینه های تازه ثبت شده می پردازد تا اهمیت حفاظت از آن ها و نقش محوری سازمان یونسکو در پاسداری از میراث مشترک بشریت را تبیین کند. از محور تاریخی پکن تا دژهای باستانی رومانی، از میراث مبارزات نلسون ماندلا در آفریقای جنوبی تا تپه هگمتانه ایران، این مکان ها هر کدام داستانی از گذشته و حال ما را روایت می کنند. هدف از این راهنما، افزایش آگاهی عمومی، تشویق به سفرهای مسئولانه و تعمیق درک مخاطبان از این شگفتی های تازه کشف شده است.

یونسکو و اهمیت میراث جهانی

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، که با نام اختصاری یونسکو (UNESCO) شناخته می شود، یک نهاد تخصصی وابسته به سازمان ملل است که در سال ۱۹۴۵ تأسیس شد. مأموریت اصلی یونسکو، ترویج صلح و امنیت جهانی از طریق همکاری بین المللی در حوزه های آموزش، علم، فرهنگ و ارتباطات است. این سازمان معتقد است که حفظ صلح تنها از طریق فهم متقابل، احترام به حقوق بشر و ترویج عدالت و آزادی امکان پذیر است.

فهرست میراث جهانی یونسکو مجموعه ای از مکان های فرهنگی، طبیعی و مختلط است که دارای «ارزش جهانی برجسته» (Outstanding Universal Value) شناخته شده اند. این فهرست در سال ۱۹۷۲ و با تصویب کنوانسیون حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان شکل گرفت و هدف آن، شناسایی، حفاظت و ترویج مکان هایی است که برای تمام بشریت از اهمیت استثنایی برخوردارند. ثبت یک مکان در این فهرست، به معنای تعهد جامعه جهانی به حفظ آن برای نسل های آینده است.

معیارهای ثبت میراث جهانی بر اساس ده بند تعریف شده اند که شامل شش معیار فرهنگی و چهار معیار طبیعی هستند. معیارهای فرهنگی به ارزش های تاریخی، هنری، باستان شناختی، شهرسازی و معماری مرتبط می شوند، در حالی که معیارهای طبیعی بر ویژگی های زمین شناسی، بیولوژیکی، اکولوژیکی، زیبایی شناختی و تنوع زیستی تمرکز دارند. برای مثال، یک مکان فرهنگی ممکن است شاهکاری از نبوغ خلاق انسان باشد، یا گواهی منحصر به فرد از یک تمدن از دست رفته ارائه دهد. در بعد طبیعی، یک سایت می تواند نمونه ای برجسته از فرآیندهای زمین شناختی و تکامل اکوسیستم ها باشد یا حاوی زیستگاه های طبیعی مهم برای حفاظت از تنوع زیستی باشد.

ثبت یک مکان در فهرست میراث جهانی مزایای متعددی را به همراه دارد. از جمله این مزایا می توان به افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت آن مکان، جذب گردشگران و افزایش درآمدزایی پایدار برای جوامع محلی، و دسترسی به حمایت های مالی و فنی بین المللی برای حفاظت و مرمت اشاره کرد. این امر به ویژه برای کشورهایی با منابع محدود، حیاتی است و به آن ها کمک می کند تا گنجینه های ملی خود را حفظ کرده و به بهترین شکل به دنیا معرفی کنند. در واقع، فهرست یونسکو نه تنها یک شناسنامه افتخاری است، بلکه ابزاری قدرتمند برای پایداری فرهنگی و زیست محیطی در سطح جهانی محسوب می شود.

معرفی اجمالی به روزرسانی ۲۰۲۴

سال ۲۰۲۴ برای فهرست میراث جهانی یونسکو سالی پربار و هیجان انگیز بود؛ با اضافه شدن ۲۴ مکان جدید، مجموع میراث های جهانی به بیش از ۱۲۰۰ نقطه رسید. این مکان های تازه ثبت شده، تنوع بی نظیری از ارزش های فرهنگی، طبیعی و ترکیبی را از گوشه و کنار جهان به نمایش می گذارند. از این تعداد، ۱۶ مورد به عنوان میراث فرهنگی، ۷ مورد به عنوان میراث طبیعی و ۱ مورد به عنوان میراث مختلط (فرهنگی و طبیعی) شناخته شده اند.

این توزیع جغرافیایی وسیع، اهمیت جهانی این فهرست را بیش از پیش آشکار می سازد. از آسیا با محور مرکزی پکن و تپه هگمتانه ایران، تا اروپا با مرزهای امپراتوری روم و بنای یادبود تارگو جیو در رومانی، از آفریقا با مکان های باستان شناسی اتیوپی و سایت های نلسون ماندلا، تا آمریکای جنوبی با پارک ملی لنچویس مارانهانسیس برزیل، و اقیانوسیه با غارهای نیا در مالزی؛ هر قاره سهمی در این به روزرسانی داشته است. این گوناگونی نه تنها غنای میراث بشری و طبیعی را برجسته می کند، بلکه بر تعهد جهانی برای حفظ این گنجینه های بی همتا تأکید می ورزد.

گنجینه های فرهنگی جدید (۲۰۲۴)

محور مرکزی پکن، چین (Beijing Central Axis)

محور مرکزی پکن یک مجموعه عظیم و باستانی است که از قلب پایتخت چین می گذرد و تاریخ تأسیس آن به سال ۱۲۷۱ میلادی بازمی گردد. این محور، نمادی از شهرسازی و معماری امپراتوری چین است که شامل کاخ های با شکوه، باغ های سلطنتی، سازه های مذهبی و بناهای تشریفاتی می شود. یونسکو این محور را به دلیل نمایش منحصر به فرد از چیدمان شهری، الگوی معماری و طراحی های ویژه در بافت باستانی چین، به عنوان «کتاب صنایع دستی متنوع» مورد ستایش قرار داده است. اهمیت این مکان نه تنها در زیبایی شناسی و وسعت آن است، بلکه در بازتاب فلسفه حکومتی و اجتماعی سلسله های باستانی چین نیز نهفته است.

بنای یادبود تارگو جیو، رومانی (Târgu Jiu Monument Ensemble)

بنای یادبود تارگو جیو در سال های ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۸ توسط هنرمند برجسته، کنستانتین برانکوشی، به یادبود قربانیان جنگ جهانی اول در شهر تارگو جیو رومانی طراحی و ساخته شد. این مجموعه هنری، تلفیقی نوآورانه از مجسمه های انتزاعی و معماری منظر است که دیدگاهی بدیع از وضعیت انسانی و تأثیرات جنگ را ارائه می دهد. یونسکو این اثر را فراتر از دوره زمانی جنگ دانسته و از آن به عنوان نمادی از خلاقیت و بینش هنری برانکوشی یاد کرده است. این بنای یادبود، یک شاهکار هنری مدرن به شمار می رود که پیام های عمیق صلح و یادبود را با فرم های هنری منحصر به فرد خود بیان می کند.

مرزهای امپراتوری روم، داچیا، رومانی

این بخش از مرزهای امپراتوری روم در منطقه داچیا، طولانی ترین و پیچیده ترین مرز زمینی روم باستان در قاره اروپا است که از ۲۷۷ بخش مجزا تشکیل شده است. این مرز، شامل شبکه ای گسترده از دژهای لژیونری، دژهای کمکی، برج های دیده بانی، باروهای خاکی و اردوگاه های موقت بوده که همگی به منظور دفاع و کنترل امپراتوری روم در برابر اقوام مهاجم ساخته شده بودند. یونسکو این مکان را به دلیل نشان دادن مهارت های مهندسی و نظامی پیشرفته رومیان در مواجهه با چالش های مختلف جغرافیایی و استراتژیک، ارزشمند دانسته است. این مرزها، شواهد زنده ای از قدرت، گستردگی و پیچیدگی تمدن روم باستان هستند.

هگمتانه، ایران

تپه هگمتانه در همدان، با قدمتی بیش از سه هزار سال، یکی از کهن ترین تپه های باستانی ایران و جهان به شمار می رود. این مکان، شواهد مهم و نادری از تمدن مادها در قرن های هفتم و ششم پیش از میلاد ارائه می دهد و از آن به عنوان پایتخت تابستانی سلسله های قدرتمندی چون هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان استفاده شده است. مساحت این تپه باستانی حدود ۳۰ هکتار است و کاوش های باستان شناسی در آن، بقایای شهری باستانی را با ساختاری منظم و شبکه ای از خیابان ها و خانه ها آشکار کرده است. هگمتانه نه تنها به دلیل اهمیت تاریخی و باستان شناختی، بلکه به دلیل معماری و شهرسازی منحصربه فردش، به عنوان یک گنجینه جهانی مورد توجه قرار گرفته است.

حقوق بشر، آزادی و آشتی: سایت های میراث نلسون ماندلا، آفریقای جنوبی

این مجموعه شامل ۱۴ مکان در سراسر آفریقای جنوبی است که هر کدام به نوعی با مبارزات نلسون ماندلا و دیگر فعالان ضد آپارتاید علیه تبعیض نژادی مرتبط هستند. این سایت ها رویدادهای کلیدی مرتبط با مبارزه طولانی برای حقوق بشر، آزادی و آشتی را منعکس می کنند. یونسکو بر تأثیر ماندلا در ترویج درک، بخشش و فلسفه های غیرنژادپرستی و اوبونتو (Ubuntu) تأکید کرده است؛ مفهومی که بر انسانیت مشترک و ارتباط متقابل انسان ها دلالت دارد. این مکان ها نه تنها یادآور تاریخ دردناک آپارتاید هستند، بلکه نمادی از پیروزی اراده انسان برای عدالت و کرامت انسانی به شمار می آیند.

مویدام ها Moidams، گوردخمه های سلسله آهوم Ahom، هند

مویدام ها، گوردخمه های سلطنتی سلسله تای آهوم در دامنه های رشته کوه پاتکای در شرق ایالت آسام هند قرار دارند. این تپه های خاکی، ساختار جغرافیایی مقدسی را تشکیل می دهند که به عنوان محل دفن پادشاهان و اشراف سلسله آهوم، بین قرون ۱۳ تا ۱۹ میلادی، کاربرد داشته اند. اگرچه مویدام ها در دیگر مناطق دره برهماپوترا نیز یافت می شوند، اما گوردخمه های این بخش از نظر معماری، نمادگرایی و حفظ ساختار، استثنایی به شمار می روند. یونسکو این مکان را به دلیل اهمیت تاریخی، فرهنگی و بازتاب دهنده باورهای یک تمدن باستانی، به فهرست میراث جهانی اضافه کرده است.

فوفرابات، گواهی بر سنت سنگ سیما در دوره دواراواتیت، تایلند

منطقه کوهستانی فوفرابات در تایلند، بزرگترین مجموعه سنگ های سیما (Sīma) در جهان را به نمایش می گذارد که به دوره دواراواتیت (قرون ۷ تا ۱۱ میلادی) تعلق دارند. این سنگ ها، که در ابتدا چشم انداز طبیعی را به یک مرکز مذهبی مهم تبدیل کرده اند، شواهد فیزیکی از سکونت انسان در طول دو هزار سال و نقاشی های صخره ای روی سطوح ۴۷ پناهگاه صخره ای را شامل می شوند. این مکان نه تنها به دلیل وسعت و قدمت آثارش، بلکه به دلیل بازتاب دهنده آداب و رسوم مذهبی و هنری یک دوره تاریخی مهم در تایلند، از ارزش بالایی برخوردار است.

دادگاه سلطنتی تیبله، بورکینافاسو

دادگاه سلطنتی تیبله در بورکینافاسو، یک مجموعه معماری خاکی با قدمتی از قرن شانزدهم میلادی است. این مکان، گواهی بر سازمان اجتماعی پیچیده و ارزش های فرهنگی غنی مردم کاسنا (Kassena) در منطقه است. مجموعه شامل ساختمان هایی است که با دیوارها و گذرگاه های خاکی از یکدیگر جدا شده اند و به مکان های تشریفاتی منتهی می شوند. خانه ها توسط مردان دربار ساخته شده و توسط زنان با تزئینات نمادین زیبا آراسته می شوند. این تزئینات، که تنها توسط زنان منتقل می شود، تضمین می کند که این سنت زنده و پویا باقی بماند و نمادی از حفظ هویت فرهنگی این مردم در برابر تغییرات زمان است.

معادن طلا جزیره سادو، ژاپن

معادن طلای جزیره سادو در استان نیگاتا ژاپن، از پنج بخش اصلی تشکیل شده اند و روش های معدنی غیرمکانیزه متنوعی را به نمایش می گذارند. در میان این معادن، معدن طلا و نقره آیکاوا کینگینزان (Aikawa kinginzan) که تا دوران مدرن فعال بود، بزرگترین و مهمترین محسوب می شود. این معادن به دلیل اهمیت تاریخی و تکنولوژیکی خود در استخراج طلا و نقره، و همچنین نشان دادن پیشرفت های مهندسی معدن در ژاپن، به فهرست یونسکو اضافه شده اند. این سایت ها نه تنها ثروت مادی، بلکه دانش و مهارت های مردمان آن دوران را نیز منعکس می کنند.

صومعه سنت هیلاریون، فلسطین

ویرانه های صومعه سنت هیلاریون در تپه های شنی ساحلی شهرداری نصیرات فلسطین، یکی از قدیمی ترین صومعه ها در خاورمیانه است که قدمت آن به قرن چهارم میلادی بازمی گردد. این صومعه به عنوان نخستین جامعه رهبانی در سرزمین مقدس شناخته می شود و نقش مهمی در گسترش آئین های رهبانی در منطقه ایفا کرده است. یونسکو این مکان را به دلیل اهمیت مذهبی، تاریخی و معماری خود، به عنوان گواهی بر یک دوره مهم از تاریخ مسیحیت و توسعه جوامع رهبانی، ارزشمند دانسته است. بقایای این صومعه، داستان زندگی زاهدان و تأثیرات عمیق معنوی آن ها را روایت می کند.

مجموعه رزیدنس شورین، آلمان

مجموعه رزیدنس شورین در آلمان، متعلق به قرن نوزدهم است و شامل کاخ اقامتگاه گراند دوک، خانه های عمارت، ساختمان های فرهنگی و مذهبی، و دریاچه زینتی فافنتیک می شود. یونسکو این مجموعه را به عنوان یک شاهکار معماری استثنایی مورد ستایش قرار داده که سبک های نئو رنسانس، نئو باروک و نئوکلاسیک را به خوبی ترکیب کرده و روح تاریخ گرایانه آن زمان را با الهام از رنسانس ایتالیا منعکس می کند. این مکان نه تنها نمایانگر ذوق هنری و قدرت سیاسی آن دوران است، بلکه به دلیل انسجام طراحی و حفظ اصالت معماری خود، از اهمیت بالایی برخوردار است.

منظره فرهنگی منطقه باستان شناسی الفاو، عربستان سعودی

منظره فرهنگی منطقه باستان شناسی الفاو در عربستان سعودی، در یک نقطه استراتژیک از مسیرهای تجاری باستانی شبه جزیره عربستان قرار داشته و حدود قرن پنجم میلادی به طور ناگهانی رها شده است. نزدیک به ۱۲ هزار بقایای باستان شناسی از دوران پیش از تاریخ تا اواخر دوران پیش از اسلام در این منطقه کشف شده که گواه سکونت پی درپی سه جمعیت مختلف و سازگاری آن ها با شرایط محیطی در حال تحول است. یونسکو این مکان را به دلیل اهمیت آن در فهم الگوهای سکونت، تجارت و سازگاری انسان با محیط بیابانی، به عنوان یک میراث فرهنگی برجسته به رسمیت شناخته است.

شهر تاریخی و محوطه باستانی گدی، کنیا

شهر متروکه گدی در کنیا، از قرن دهم تا هفدهم میلادی به لطف پیوندهای تجاری بین المللی، یکی از مهمترین شهرهای سواحل شرق آفریقا بوده است. این سکونتگاه مجلل، که اکنون در میان جنگل محاصره شده، دارای دیوارهای بلند، ویژگی های معماری داخلی، بناهای مذهبی و مدنی، و سیستم مدیریت آب پیچیده ای است. یونسکو این مکان را به دلیل نمایان ساختن ویژگی های معماری و شهرسازی سواحیلی آفریقا که از مصالح بومی مانند پارچه و ملات مرجانی استفاده می کند، به فهرست میراث جهانی اضافه کرده است. گدی داستان شهرت و تجارت بین المللی یک تمدن ساحلی را روایت می کند.

ام الجمال، اردن

سکونتگاه روستایی ام الجمال در شمال اردن، در یک سکونتگاه رومی قدیمی ایجاد شده و از حدود قرن پنجم تا پایان قرن هشتم میلادی مورد استفاده قرار داشته است. این مکان، ساختارهای بازالتی (سنگ های آتشفشانی) از دوره های بیزانسی و اوایل اسلامی را حفظ می کند که نشان دهنده سبک معماری محلی منطقه هاوران است. یونسکو این سایت را به دلیل نمایش سازگاری های معماری با مواد بومی و حفظ ساختمان های نظامی رومی پیشین که توسط ساکنان بعدی مورد استفاده قرار گرفته اند، ارزشمند دانسته است. ام الجمال یک پنجره به سبک زندگی و معماری روستایی در طول قرون متمادی در این منطقه است.

آپیا آنتیکا، رجینا ویاروم، ایتالیا

آپیا آنتیکا، با بیش از ۸۰۰ کیلومتر طول، قدیمی ترین و از نظر استراتژیک مهم ترین جاده ای است که توسط رومیان باستان ساخته شده است. این جاده که به ملکه جاده ها (Regina Viarum) شهرت دارد، از ۲۲ بخش مجزا تشکیل شده و مجموعه ای توسعه یافته از فعالیت های مهندسی رومی را به نمایش می گذارد. یونسکو این ملک را به دلیل نشان دادن مهارت فنی پیشرفته مهندسان رومی در ساخت راه ها، پروژه های مهندسی عمران، زیرساخت ها، عملیات احیای زمین و مجموعه وسیعی از بناهای یادبود، به فهرست میراث جهانی اضافه کرده است. این جاده نه تنها یک دستاورد مهندسی است، بلکه نمادی از گستردگی و نفوذ امپراتوری روم به شمار می رود.

تی هنی او اناتا، جزایر مارکز، فرانسه

مجموعه مختلط تی هنی او اناتا (Te Henua Enata) در اقیانوس آرام جنوبی، گواه استثنایی بر اشغال سرزمینی مجمع الجزایر مارکز توسط تمدن انسانی است. انسان ها حدود سال هزار پس از میلاد از طریق دریا به این جزایر منزوی وارد شدند و تمدن آن ها بین قرون ۱۰ و ۱۹ در این منطقه توسعه یافت. این مکان شامل بقایای باستان شناسی، چشم اندازهای فرهنگی و سنت های زنده ای است که فرهنگ پلی نزیایی را نشان می دهند. یونسکو این سایت را به دلیل ارزش های فرهنگی برجسته و ارتباط عمیق آن با تاریخ سکونت و توسعه انسانی در اقیانوسیه، به فهرست میراث جهانی اضافه کرده است. این منطقه، داستان سفرها، سازگاری و توسعه فرهنگی در یکی از دورافتاده ترین نقاط جهان را بازگو می کند.

شگفتی های طبیعی و مختلط جدید (۲۰۲۴)

چشم انداز فرهنگی دریاچه کنوزرو، فدراسیون روسیه (Cultural Landscape of Kenozero Lake)

چشم انداز فرهنگی دریاچه کنوزرو در روسیه، نمونه ای منحصر به فرد از تلفیق سکونتگاه های روستایی با سازه های چوبی بومی و مدیریت اشتراکی کشاورزی و طبیعت است. این منطقه، حاصل ادغام فرهنگ جنگلی بومی فینو-اوگریک با فرهنگ مزرعه سنتی اسلاوی است. کلیساهای چوبی و سایر ساختمان های مذهبی با سقف های نقاشی شده معروف به بهشت، نشانه های کلیدی اجتماعی و بصری این منطقه هستند. یونسکو این مکان را به دلیل ارتباط معنوی عمیق ساکنان با محیط طبیعی، و همچنین نمایش سنت های زیست محیطی و فرهنگی منحصر به فرد، به عنوان یک میراث مختلط (فرهنگی و طبیعی) به رسمیت شناخته است.

مکان های باستان شناسی و دیرینه شناسی در منطقه کوهستانی اتیوپی (Melka Kunture and Balchit)

ملکا کونتوره و بالچیت در دره آواش بالایی اتیوپی، مجموعه ای از مکان های ماقبل تاریخ هستند که سوابق باستان شناسی خود را به خوبی حفظ کرده اند و گواهی بر سکونت انسان در این منطقه تا دو میلیون سال پیش ارائه می دهند. این سایت ها شامل ردپاها و ابزارهای سنگی باستانی هستند که بینش های ارزشمندی را در مورد تکامل اولیه انسان ها و رفتار آن ها ارائه می دهند. یونسکو این مکان ها را به دلیل اهمیتشان در درک خاستگاه و توسعه انسان مدرن، و همچنین حفظ بی نظیر شواهد دیرینه شناسی، به فهرست میراث جهانی طبیعی اضافه کرده است. این منطقه به عنوان یک آزمایشگاه طبیعی برای مطالعه گذشته بشریت عمل می کند.

میراث باستانی مجموعه غارهای پارک ملی نیا، مالزی (Niah National Park)

مجموعه عظیم غارهای به هم پیوسته در پارک ملی نیا در جزیره بورنئو مالزی، میزبان طولانی ترین رکوردهای شناخته شده از تعامل انسان با جنگل های بارانی است که حداقل ۵۰ هزار سال قدمت دارد. ذخایر غنی باستان شناسی، نقاشی های صخره ای ماقبل تاریخ و تدفین های قایق شکل که در این غارها یافت شده اند، زندگی بیولوژیکی و انسانی را در این دوران به تصویر می کشند. یونسکو این مکان را به دلیل کمک بی نظیرش به دانش توسعه انسانی، سازگاری و مهاجرت در جنوب شرق آسیا و جهان، به عنوان یک میراث طبیعی برجسته به رسمیت شناخته است. این غارها، روایتی زنده از همزیستی دیرینه انسان و طبیعت را ارائه می دهند.

ظهور انسان مدرن: پلیستوسن Pleistocene آفریقای جنوبی

سه مکان باستان شناسی پناهگاه صخره ای دیپکلوف، مجتمع سایت پیناکل پوینت و غار سیبهودو در استان های کیپ غربی و کوازولو-ناتال آفریقای جنوبی، نمونه ای از متنوع ترین و بهترین سوابق تاریخی شناخته شده از توسعه رفتار انسان مدرن با قدمت ۱۶۲ هزار سال پیش را نشان می دهند. این سایت ها شواهد مهمی از نوآوری های رفتاری انسان اولیه، از جمله استفاده از ابزار، رنگدانه ها و نمادگرایی را فراهم می کنند. یونسکو این مجموعه را به دلیل اهمیت آن در درک فرآیندهای پیچیده ای که منجر به ظهور انسان مدرن و قابلیت های شناختی آن شد، به فهرست میراث جهانی اضافه کرده است.

صحرای باداین جاران، برج های شن و دریاچه، چین (Badain Jaran Desert)

یونسکو صحرای باداین جاران، سومین صحرای بزرگ چین را به دلیل تراکم بالای تپه های شنی عظیم و دریاچه های دوگانه که در تقاطع با یکدیگر قرار دارند، قابل توجه می داند. ویژگی های زمین شناسی و ژئومورفیک فوق العاده این صحرا، چشم اندازها و مناظر بیابانی بی نظیری را نشان می دهد که در هیچ کجای دیگر یافت نمی شوند. این تپه های شنی، که برخی از بلندترین تپه های جهان هستند، در کنار وجود آب در دل کویر، پدیده ای اکولوژیکی و زمین شناختی منحصر به فرد را ایجاد کرده اند. این مکان به عنوان یک میراث طبیعی، ارزش های زیبایی شناختی و علمی بالایی دارد.

پارک ملی لنچویس مارنهانسیس، برزیل (Lençóis Maranhenses National Park)

بیش از نیمی از پارک ملی لنچویس مارانهانسیس در برزیل، از یک میدان تپه ای سفید ساحلی با تالاب های موقت و دائمی تشکیل شده است. این چشم انداز خیره کننده، در طول فصل بارانی، با هزاران تالاب آب شیرین که بین تپه های شنی وسیع شکل می گیرند، به یک منظره آبی-بیابانی تبدیل می شود. یونسکو این پارک را علاوه بر نقش مهم آن در حفاظت از تنوع زیستی، به دلیل ارزش های زیبایی شناختی، زمین شناسی و ژئومورفولوژیکی در سطح جهانی، به فهرست میراث طبیعی اضافه کرده است. لنچویس مارانهانسیس نمونه ای بارز از پویایی طبیعت و زیبایی های پنهان آن است.

فلو کانتری، پادشاهی متحده بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی (The Flow Country)

فلو کانتری، واقع در منطقه هایلند اسکاتلند، به عنوان برجسته ترین نمونه از منظره باتلاقی یا تالاب های بزرگ (blanket bogs) در جهان شناخته می شود. این اکوسیستم تالابی کربنی که طی ۹ هزار سال گذشته انباشته شده است، زیستگاه های متنوعی را برای ترکیبی متمایز از گونه های پرندگان و گیاهان فراهم می کند. یونسکو این مکان را به دلیل اهمیت اکولوژیکی و نقش آن در ذخیره کربن، و همچنین تنوع قابل توجهی از ویژگی هایی که در هیچ کجای دیگر روی زمین یافت نمی شود، به عنوان یک میراث طبیعی برجسته به رسمیت شناخته است. فلو کانتری یک ذخیره گاه طبیعی حیاتی و گواه بر تکامل طولانی مدت اکوسیستم های باتلاقی است.

غار ویترنیکا، بوسنی و هرزگوین (Vjetrenica Cave)

غار ویترنیکا در رشته کوه دیناریک در بوسنی و هرزگوین، با تنوع زیستی و بومی غارهای قابل توجه خود متمایز است. این غار، نمایش خیره کننده ای از توپوگرافی کارست (زمین شناسی آهکی) است که از دوران باستان شناخته شده است. یونسکو این غار را به عنوان یکی از مهم ترین نقاط مهم تنوع زیستی جهان برای جانوران غارنشین، به ویژه آبزیان زیرزمینی، مورد ستایش قرار داده است. ویترنیکا نه تنها به دلیل زیبایی های زمین شناختی، بلکه به دلیل اکوسیستم منحصر به فرد و گونه های جانوری نادری که در آن زندگی می کنند، از اهمیت علمی و حفاظتی بالایی برخوردار است و به عنوان یک میراث طبیعی ارزشمند شناخته شده است.

تعهد یونسکو به شناسایی و حفاظت از این مکان ها، نه تنها به معنای حفظ گنجینه هایی از گذشته است، بلکه تضمینی برای آموزش نسل های آینده درباره اهمیت تنوع فرهنگی و زیستی سیاره ماست.

نگاهی به گذشته: ایران و فهرست یونسکو

ایران، با تاریخ و تمدنی کهن و فرهنگی غنی، همواره یکی از کشورهای پیشرو در ثبت میراث جهانی در یونسکو بوده است. پیش از به روزرسانی سال ۲۰۲۴ و اضافه شدن تپه هگمتانه، ایران دارای ۲۶ میراث جهانی در این فهرست بود که شامل ۲۴ میراث فرهنگی و ۲ میراث طبیعی می شد. این مکان ها از تخت جمشید و میدان نقش جهان گرفته تا بیابان لوت و جنگل های هیرکانی، هر یک داستان بی نظیری از تاریخ، هنر و طبیعت این سرزمین را روایت می کنند.

اضافه شدن تپه هگمتانه به این فهرست باشکوه، جایگاه ایران را در نقشه میراث جهانی بیش از پیش مستحکم کرده و نشان دهنده عمق و گستردگی تمدن های باستانی در فلات ایران است. هگمتانه نه تنها پایتخت اولین حکومت متمرکز در ایران (مادها) بوده، بلکه به عنوان یکی از قدیمی ترین شهرهای باستانی، شواهد ارزشمندی از شهرسازی و فرهنگ های پی در پی را در خود جای داده است. این اتفاق، فرصت های جدیدی را برای توسعه گردشگری مسئولانه، جذب پژوهشگران بین المللی و افزایش آگاهی عمومی درباره ارزش های تاریخی و فرهنگی ایران فراهم می آورد و پتانسیل های بی نظیر کشورمان را برای جهانگردان و علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ، برجسته می سازد.

هگمتانه، این پایتخت باستانی مادها و هخامنشیان، نه تنها قطعه ای از تاریخ ایران، بلکه نمادی از تاریخ مشترک بشریت است که اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو برای همیشه جاودانه شده است.

نتیجه گیری

به روزرسانی سال ۲۰۲۴ فهرست میراث جهانی یونسکو، با افزودن ۲۴ گنجینه جدید، بار دیگر اهمیت بی بدیل حفظ میراث مشترک بشریت را یادآور می شود. این مکان های تازه ثبت شده، چه از نوع فرهنگی باشند که داستان تمدن ها و نبوغ انسانی را روایت می کنند، و چه از نوع طبیعی که شگفتی های بی نظیر اکوسیستم های زمین را به نمایش می گذارند، همگی دارای «ارزش جهانی برجسته» هستند و میراثی ماندگار برای نسل های آینده محسوب می شوند. از محور مرکزی پکن که نمادی از شهرسازی باستانی است تا غار ویترنیکا در بوسنی که پناهگاه گونه های نادر زیستی است، هر یک از این سایت ها قطعه ای ارزشمند از پازل بزرگ تاریخ و طبیعت سیاره ما را تکمیل می کنند.

این گسترش فهرست، نه تنها آگاهی عمومی را نسبت به این نقاط شگفت انگیز افزایش می دهد، بلکه مسئولیت ما را در قبال حفاظت از آن ها دوچندان می کند. سازمان یونسکو با این تلاش ها، پلی میان گذشته، حال و آینده می سازد و تضمین می کند که این گنجینه ها از گزند زمان و آسیب های انسانی مصون بمانند. امیدواریم این راهنمای جامع، شما را به مطالعه بیشتر درباره این میراث های جهانی و در صورت امکان، بازدید مسئولانه از آن ها ترغیب کند. با مشارکت فعال در حفظ این مکان ها، به تداوم کشف و ارزش گذاری شگفتی های بی پایان جهان کمک کنیم و این میراث را به بهترین شکل به نسل های بعد بسپاریم.